TÜRKİYE, UKRAYNA DİPLOMASİSİNDE ANAHTAR ÜLKE

Türkiye, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 16 Aralık 1991’de Ukrayna’yı tanıyan ilk ülkelerden biri olarak iki ülke arasındaki ilişkilerin temelini attı. Diplomatik ilişkiler 3 Şubat 1992’de resmen kuruldu.

Ankara ile Kiev, 2011’de kurulan Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey (YDSK) mekanizmasıyla ilişkilerini stratejik ortaklık seviyesine taşıdı. İki ülke arasında ekonomik, ticari ve beşeri ilişkileri güçlendirmek amacıyla 1 Haziran 2017’de kimlikle seyahat uygulaması hayata geçirildi.

Türkiye ve Ukrayna; BM, Avrupa Konseyi ve AGİT gibi uluslararası platformlarda birçok başlıkta ortak tutum sergiliyor. Türkiye, Rusya’nın 2014’te Kırım’ı yasa dışı ilhakını tanımayarak Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü açık şekilde savundu.

Diplomatik temsil düzeyinde ise Ukrayna’nın Ankara Büyükelçisi Neriman Celal, Türkiye’nin Kiev Büyükelçisi Levent Bilgen görev yapıyor.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞINDA TÜRKİYE FAKTÖRÜ

Türkiye, Rusya-Ukrayna Savaşı’nda taraflarla aynı anda diyalog kurabilen nadir ülkelerden biri olarak öne çıktı. Savaşın başlamasının ardından Antalya ve İstanbul’da tarafları aynı masaya oturtmayı başaran Ankara, küresel diplomaside güvenilir arabulucu kimliğini pekiştirdi.

Bu süreç, 22 Temmuz 2022’de İstanbul’da imzalanan Karadeniz Tahıl Girişimi Anlaşması ile somut bir sonuca ulaştı. BM, Türkiye, Rusya ve Ukrayna’nın imzasını taşıyan anlaşma, dünya gıda krizinin önlenmesinde kritik rol oynadı.

Türkiye, savaş esiri takaslarında da kilit arabulucu oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın girişimleriyle Eylül 2023’te önemli bir esir takası gerçekleştirildi.

İSTANBUL MERKEZLİ DİPLOMASİ

Ankara, 2025 yılında da savaşın sona erdirilmesi için yoğun diplomasi trafiği yürüttü. Bunun sonucunda taraflar, 16 Mayıs 2025’te İstanbul Dolmabahçe’de yeniden müzakere masasına oturdu. Görüşmelerde “1000’e 1000” kapsamlı esir takası konusunda mutabakat sağlandı ve takas 25 Mayıs 2025’te tamamlandı.

İkinci turda 6 bin Ukraynalı askerin cenazelerinin teslimi, ağır yaralı ve genç esirlerin takası kararlaştırıldı. Temmuz 2025’teki üçüncü turda ise yaklaşık 1200 kişilik yeni bir takas ve 3 yıldan uzun süredir esir tutulan kişilerin serbest bırakılması konusunda anlaşmaya varıldı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, savaş sürecinde Türkiye’yi birçok kez ziyaret ederken, Cumhurbaşkanı Erdoğan da Ağustos 2022’de Ukrayna’nın Lviv kentine giderek güçlü diplomatik mesaj verdi.