AKDENİZ’DE BİRİKEN ISI İÇİN UYARI

İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, Akdeniz’deki sıcaklıkların iklim sistemi açısından yakından izlenmesi gerektiğini belirterek, 2026’nın ilk yarısında deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun dönem ortalamasının yaklaşık 2 derece üzerinde seyrettiğine dikkat çekti.

DENİZDE BİRİKEN ISI DİKKAT ÇEKİYOR

Deniz yüzeyi sıcaklığının atmosfer ile deniz arasındaki ısı ve nem alışverişinde önemli bir rol oynadığını belirten Tağıl, Akdeniz’deki tablonun yalnızca yüksek hava sıcaklıkları üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.

Uzmanın değerlendirmesine göre, denizde depolanan yüksek miktardaki enerji atmosfer için önemli bir kaynak oluşturuyor. Bu nedenle deniz sıcaklıklarının sonbahar boyunca da yüksek seyretmesi, hava sistemlerinin gelişiminde etkili olabilecek faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Akdeniz’in ortalama deniz yüzeyi sıcaklığının yaklaşık 28,4 dereceye ulaştığı, bu değerin uzun dönem ortalamasının yaklaşık 2 derece üzerinde olduğu belirtildi. Özellikle Doğu Akdeniz’deki sıcaklıkların tarihi seviyelere yaklaşması dikkat çekiyor.

AKDENİZ’DE SICAKLIK REKORLARI ARTIYOR

Akdeniz’deki yüksek sıcaklıkların tek bir yıla özgü olmadığına dikkat çekilirken, son yıllarda denizel sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha uzun süre etkili olduğu ifade ediliyor.

2023 yılından bu yana okyanuslarda ve Akdeniz’de deniz yüzeyi sıcaklıklarının yüksek seviyelerde seyrettiğini belirten Tağıl, temmuz ve ağustos aylarının ilk bölümünde Akdeniz’de dikkat çekici sıcaklık değerlerine ulaşıldığını söyledi.

Bu tablo, denizin geçmiş dönemlerde biriktirdiği ısının üzerine yeni ısı eklenmeye devam ettiğini gösteren önemli göstergelerden biri olarak değerlendiriliyor.

ASIL DİKKAT SONBAHAR AYLARINA ÇEKİLİYOR

Uzmanlara göre yaz boyunca yüksek miktarda ısı depolayan Akdeniz’in sonbahara da sıcak girmesi, kıyı bölgelerindeki hava koşullarını etkileyebilir.

Deniz sıcaklıklarının yüksek kalması, gecelerin daha sıcak geçmesine ve sıcak hava dalgalarının etkisinin daha uzun sürmesine katkı sağlayabilir. Ancak asıl dikkat çeken konu, yüksek deniz sıcaklığının uygun atmosferik koşullarla birleşmesi halinde ortaya çıkabilecek yağış ve fırtına potansiyeli.

Prof. Dr. Tağıl, özellikle ekim ve kasım aylarında uygun koşulların oluşması halinde şiddetli sağanak, aşırı yağış, ani sel, taşkın ve kuvvetli fırtınaları destekleyebilecek bir ortam oluşabileceği değerlendirmesinde bulundu.

SICAK DENİZ TEK BAŞINA FIRTINA NEDENİ DEĞİL

Uzman değerlendirmelerinde önemli bir ayrıntıya da dikkat çekiliyor. Deniz sıcaklıklarının yüksek olması, tek başına aşırı hava olaylarının yaşanacağı anlamına gelmiyor.

Şiddetli bir hava sisteminin oluşabilmesi için uygun bir alçak basınç sistemi, atmosferik kararsızlık, yeterli nem ve uygun rüzgâr koşullarının birlikte ortaya çıkması gerekiyor.

Bu nedenle yüksek deniz sıcaklığı, doğrudan bir hava olayı tahmini olarak değil, uygun koşullar oluştuğunda sistemi besleyebilecek önemli bir enerji kaynağı olarak değerlendiriliyor.

MEDİCANE RİSKİ NASIL DEĞERLENDİRİLİYOR?

Akdeniz’de zaman zaman tropikal siklonların bazı özelliklerini taşıyan ve kamuoyunda “medicane” olarak adlandırılan sistemler de oluşabiliyor.

Uzmanlara göre sıcak deniz yüzeyi bu tür sistemlerin gelişmesi açısından elverişli bir enerji kaynağı sağlayabilir. Ancak yalnızca deniz sıcaklığının yüksek olması böyle bir sistemin kesin olarak oluşacağı anlamına gelmiyor.

Atmosferdeki diğer koşulların da uygun olması gerekiyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde yalnızca sıcaklık değerlerinin değil, atmosferik hareketliliğin ve nem koşullarının da birlikte takip edilmesi önem taşıyor.

EL NİNO DA KÜRESEL İKLİM GÜNDEMİNDE

Öte yandan Pasifik Okyanusu’nda gelişmesi beklenen güçlü El Niño ihtimali de küresel iklim sistemi açısından yakından izlenen başlıklardan biri.

Tağıl, Akdeniz’deki olağanüstü sıcaklıkların doğrudan El Niño’ya bağlanmasının doğru olmayacağını, Akdeniz’in uzun vadeli ısınmasında temel etkenin küresel iklim değişikliği olduğunu vurguladı.

El Niño’nun ise mevcut iklim koşullarının üzerine eklenen önemli bir iklim sinyali olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

ANTALYA VE AKDENİZ KIYILARI İÇİN YAKINDAN TAKİP GEREKİYOR

Akdeniz’in yüksek deniz sıcaklıkları, özellikle kıyı kentleri açısından sonbahar hava koşullarının yakından takip edilmesini gerektiriyor. Ancak uzmanların değerlendirmeleri, belirli bir bölgede kesin olarak sel veya fırtına yaşanacağı anlamına gelmiyor.

Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, denizde biriken yüksek ısının atmosferik koşullarla nasıl etkileşime gireceği. Önümüzdeki haftalarda sıcaklık, nem, basınç sistemleri ve rüzgâr koşullarındaki değişimler, sonbaharın hava karakterinin şekillenmesinde belirleyici olacak.

Akdeniz’de biriken ısının sonbaharda nasıl bir hava tablosuna dönüşeceği ise meteorolojik gelişmelerin birlikte değerlendirilmesiyle daha net ortaya çıkacak.