HÜRMÜZ KRİZİ: PETROLDE FIRTINA BEKLENTİSİ
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerini durdurduğu iddiaları küresel enerji piyasalarını alarma geçirdi. Uzmanlar, piyasaların açılmasıyla birlikte ham petrol fiyatlarında 10 doların üzerinde artış yaşanabileceğini, Brent petrolde ise yüzde 20 ila 50 arasında sıçrama görülebileceğini belirtiyor.
ABD-İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarının ardından, Tahran’ın stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerini durdurduğu iddiaları küresel enerji piyasalarında sert dalgalanma beklentisini güçlendirdi.
İran’dan resmi bir kapatma açıklaması gelmezken, uluslararası medyada İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun gemilere “Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor.” mesajı ilettiği öne sürüldü. Buna karşın, bölgede ticari gemi trafiğinin tamamen durmadığı, bazı tanker ve konteyner gemilerinin rota değiştirerek geri döndüğü ya da Körfez’de beklemeye geçtiği bildirildi.
KÜRESEL ARZIN ÜÇTE BİRİ BU HATTAN GEÇİYOR
Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşınıyor. Bu miktar, deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte birine karşılık geliyor. Küresel LNG ticaretinin de yaklaşık yüzde 20’si bu kritik geçitten sağlanıyor. Özellikle Asya ekonomileri – Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore – Körfez petrolüne yüksek oranda bağımlı.
“10 DOLAR VE ÜZERİ ARTIŞ OLABİLİR”
Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü Misafir Öğretim Üyesi Kate Dourian, piyasaların açılmasıyla birlikte ham petrol fiyatlarında 10 doların üzerinde artış yaşanabileceğini belirtti. Dourian, jeopolitik risk priminin hızla fiyatlara yansıyacağını ve tanker trafiğindeki yavaşlamanın dahi piyasaları sıkılaştırabileceğini vurguladı.
Katar’daki El-Udeid Hava Üssü’nün de olası hedefler arasında gösterilmesi, LNG piyasalarında ek sıçrama riskini gündeme taşıdı.
BRENT PETROLDE YÜZDE 50 SENARYOSU
George Mason Üniversitesi Öğretim Üyesi Enerji Uzmanı Umud Shokri ise boğazın tamamen kapanması halinde Brent petrol fiyatlarında yüzde 20 ila 50 arasında artış görülebileceğini ifade etti. Shokri, fiyatların kısa vadede 100-150 dolar bandına çıkabileceğini, bunun da ABD’de benzin fiyatlarını galon başına 1-2 dolar artırabileceğini söyledi.
Bu durumun küresel enflasyonu tetikleyebileceği ve merkez bankalarını daha sıkı para politikasına zorlayabileceği belirtiliyor.
ASIL BELİRLEYİCİ İRAN’IN ADIMLARI
Uzmanlara göre, şu aşamada Orta Doğu petrol üretiminde doğrulanmış büyük ölçekli bir kesinti bulunmuyor. Ancak piyasaların hassasiyeti, arz tampon kapasitesinin sınırlı olmasından kaynaklanıyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması, yalnızca enerji fiyatlarını değil, aynı zamanda askeri ve diplomatik dengeleri de etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Küresel ekonomide resesyon ve enflasyon baskısının artması, ilerleyen süreçte uluslararası diplomatik baskıyı da beraberinde getirebilir.
