HÜRMÜZ KRİZİ PETROLÜ 100 DOLARA TAŞIYABİLİR

Küresel enerji ticaretinin kalbi olarak görülen Hürmüz Boğazı üzerindeki jeopolitik riskler, petrol piyasalarında tansiyonu yükseltti. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre Boğaz’dan günlük ortalama 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşınıyor. Bu miktar, dünya deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’ine karşılık geliyor.

Alternatif güzergâhların sınırlı olması nedeniyle Boğaz’daki olası bir kesinti, küresel arz zincirinde ciddi kırılmalara yol açabilir.

ASYA ÜLKELERİ DAHA FAZLA ETKİLENEBİLİR

St. Gallen Üniversitesi Makroekonomi Profesörü Guido Cozzi, özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Körfez petrolüne bağımlı ülkelerin kısa vadede ciddi arz kesintileri yaşayabileceğini belirtti.

Avrupa’nın da etkileneceğini ancak arz çeşitlendirmesi nedeniyle ABD’nin doğrudan etkisinin daha sınırlı kalacağını ifade eden Cozzi, küresel fiyat artışlarının ABD ekonomisine de yansıyacağını söyledi.

Cozzi’ye göre kısa vadede piyasalar, risk primi ve ihtiyati stok davranışı nedeniyle sert tepki verebilir. Geçici bir kesinti bile Brent petrol fiyatlarında çift haneli artışlara neden olabilir.

TARİHSEL KRİZLER HATIRLATILDI

Uzmanlar, 1973 petrol ambargosu ve 1980’lerdeki İran-Irak Savaşı gibi örneklerin benzer şoklar yarattığını hatırlatıyor. Ancak günümüzde petrol piyasasının daha finansal ve entegre yapıda olması nedeniyle, spekülatif hareketlerin fiyat dalgalanmasını daha da artırabileceği belirtiliyor.

RAFİNERİLER SINIRLI ARZ İÇİN YARIŞABİLİR

Wood Mackenzie Kıdemli Başkan Yardımcısı Alan Gelder ise Boğaz’ın kapanmasının ham petrolden çok rafine ürün tarafında daha güçlü bir fiyat primi yarattığını söyledi.

Gelder, Hürmüz’ün küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 15’i için ana arter konumunda olduğunu vurgulayarak, uzun süreli kapanma durumunda:

• Fiyatların yüksek seyredeceğini,

• Orta Doğu dışındaki yedek kapasitenin talebi karşılamaya yetmeyeceğini,

• Rafinerilerin sınırlı arz için rekabet etmek zorunda kalacağını ifade etti.

Bu senaryoda stratejik stokların devreye alınabileceğini ancak nihai dengenin yüksek fiyatlar yoluyla sağlanacağını belirten Gelder, uzun süreli bir kapanmada küresel ölçekte talep yıkımı yaşanabileceği uyarısında bulundu.

100 DOLAR SENARYOSU

Uzmanlara göre Boğaz’ın iki hafta kapalı kalması halinde petrol fiyatları varil başına 100 dolar seviyesine ulaşabilir.

Ancak Boğaz’ın yeniden açılması durumunda, 2026’da OPEC dışı arz artışının talep artışını aşması nedeniyle fiyatlarda geri çekilme görülebileceği belirtiliyor.

Piyasalarda belirsizlik sürerken, Hürmüz kaynaklı riskin yalnızca enerji fiyatlarını değil, küresel enflasyon, büyüme ve merkez bankası politikalarını da etkileme potansiyeli bulunuyor.