KALEKAPISI’NDA DÜŞEN İLK KURŞUN

KALEKAPISI’NDA DÜŞEN İLK KURŞUN

ANTALYA’NIN İLK ŞEHİDİNDEN KURTULUŞA UZANAN SESSİZ DİRENİŞ

Bugün hem 17 Şubat’ın hüznünü, hem de 5 Temmuz’un gururunu hatırlamak gerekiyor. Çünkü Antalya’nın Kurtuluş Savaşı hikâyesi, bir kurşunla başlayıp bir bayrakla taçlandı.

Bu şehirde belki top sesleri duyulmadı.
Ama tarih sessiz, stratejik ve kararlı bir direnişle yazıldı.

17 ŞUBAT 1920: KALEKAPISI’NDA ONURUN BEDELİ

İşgal altındaki Antalya’da geceler ağırdı.
17 Şubat’ı 18 Şubat’a bağlayan o gece, Kalekapısı’nda iki İtalyan nöbetçi tarafından durdurulan Mustafa Haşmet, olay çıkmaması için sükûnetle davranmaya çalıştı.

Ancak zorbalık artınca kendini savundu.
İki askeri etkisiz hale getirdi. Silahlarını aldı.

Ve tarihe geçen o sözü söyledi:
“Türk acizle uğraşmaz.”

Silahları geri verdi.
Arkasını döndü.

Bir kurşun sırtından vurdu.
Yere düştü. Kalktı.
Bir kurşun daha…

Antalya’nın ilk şehidi o gece toprağa düşerken, şehirde bir eşik aşıldı.
Bu sadece bir ölüm değildi.
İşgale karşı biriken öfkenin görünür hale gelmesiydi.

İŞGAL NASIL BAŞLADI?

Kent, 28 Mart 1919’da İtalya tarafından işgal edildi. Bu işgalin hukuki dayanağı olarak Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 7’nci maddesi gösterildi.

Bu madde, İtilaf Devletleri’ne güvenliklerini tehdit eden bir durum oluşursa stratejik bölgeleri işgal etme hakkı tanıyordu.

İtalya bu hükmü gerekçe göstererek Antalya’ya asker çıkardı. İşgal yaklaşık iki yıl sürdü ve 5 Temmuz 1921’de sona erdi.

Araştırmacı yazar Orhan Çeltikci’ye göre Antalya’daki süreç klasik bir cephe savaşından farklıydı.

SİLAH DEĞİL STRATEJİ: “YUMUŞAK GÜÇ” DÖNEMİ

İtalyan yönetimi şehirde açık çatışma ortamı yaratmaktan özellikle kaçındı.
Sağlık, eğitim, tarım ve bayındırlık alanlarında çeşitli uygulamalar devreye alındı.

Amaç açıktı:
Halkın tepkisini azaltmak ve uzun vadeli nüfuz kurmak.

Bu nedenle Antalya’da doğrudan bir cephe açılmadı.
Ancak bu, direniş olmadığı anlamına gelmiyordu.

MUSTAFA KEMAL’İN NET TAVRI

İşgale karşı ilk etapta siyasi tepki verilmesi önerildi.
Ancak işgal genişleme eğilimi gösterince Mustafa Kemal Atatürk ve Harbiye Nezareti, “her türlü mücadelenin verilmesi ve askerlerin geri çekilmemesi” yönünde net bir tavır aldı.

Bu karar, Antalya’nın Milli Mücadele içindeki stratejik konumunu belirledi.

CEPHE YOKTU AMA DİRENİŞİN DAMARI BURADAYDI

Antalya’da sıcak çatışma yaşanmadı.
Ancak kentte kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, halkın örgütlenmesinde önemli rol oynadı.

Daha kritik olan ise şuydu:

Antalya Limanı, Milli Mücadele’nin lojistik damarlarından biri haline geldi.

Arşiv belgeleri, Anadolu’daki direnişin silah ve mühimmat ihtiyacının önemli bölümünün Antalya üzerinden taşındığını gösteriyor.
Üstelik bu malzemelerin büyük kısmı İtalyanlar aracılığıyla ve bedeli ödenerek temin edildi.

Yani Antalya, işgal altındayken bile direnişin stratejik merkezlerinden biri olmayı başardı.

5 TEMMUZ 1921: BAYRAK YENİDEN GÖNDERDE

İtalyan birlikleri 5 Temmuz 1921’de şehirden çekildi.
Yaklaşık iki yıllık işgal sona erdi.

O gün Antalya’da Türk bayrağı yeniden göndere çekildi.

Bu tarih yalnızca bir kurtuluş günü değil,
akılcı direnişin, sabrın ve milli dayanışmanın simgesidir.

Kalekapısı’nda düşen ilk kurşun,
5 Temmuz’da yükselen bayrakla anlam kazandı.

Tarih sadece okunmaz. Hatırlanır. Yaşatılır.