NASA’DAN 76 ÜLKEYE AY ÜSSÜ ÇAĞRISI

NASA Yönetici Yardımcısı Matt Anderson, Artemis Anlaşmaları’na imza atan 76 ülkenin, kendi teknolojik kapasiteleri ve ulusal öncelikleri doğrultusunda Ay üssüne katkı sunabileceğini açıkladı.

ABD ve Peru’nun eş başkanlığında gerçekleştirilen toplantının ardından düzenlenen basın toplantısında, Ay ve derin uzay keşiflerinde ülkelerin nasıl ortak hareket edebileceği, uzay güvenliği, veri paylaşımı, sürdürülebilirlik ve ekonomik fırsatlar ele alındı.

NASA Basın Sekreter Yardımcısı George Alderman’ın moderatörlüğündeki toplantıya NASA Yönetici Yardımcısı Matt Anderson ile Peru Uzay Ajansı (CONIDA) Direktörü Tümgeneral Roberto Melgar Sheen katıldı.

FARKLI KABİLİYETLER, ORTAK AY HEDEFİ

Matt Anderson, Artemis Anlaşmaları çatısı altında bulunan ülkelerin uzay alanındaki gelişmişlik seviyelerinin birbirinden farklı olduğunu belirterek, her ülkenin aynı ölçekte katkı sunmasının beklenmediğini ifade etti.

Bazı ülkelerin güçlü uzay programlarına ve gelişmiş teknolojik altyapıya sahip olduğunu, bazı ülkelerin ise uzay çalışmalarında henüz başlangıç aşamasında bulunduğunu aktaran Anderson, buna rağmen ortak ilkeler çevresinde oluşturulan iş birliğinin tüm ülkeler açısından önemli fırsatlar sunduğunu söyledi.

Anderson, Artemis Anlaşmaları kapsamında her yıl farklı çalışmalar yürütüldüğünü ve bu çalışmaların Uluslararası Astronotik Kongresi gibi büyük organizasyonlarda liderler düzeyinde değerlendirildiğini belirtti.

Mayıs ayında Peru’nun başkenti Lima’da gerçekleştirilen çalıştayın sonuçlarının da Antalya’daki liderler toplantısında ele alındığını kaydeden Anderson, toplantıya katılan ülkelerin yürütülen çalışmalara ilişkin görüşlerini paylaşmasının programın kapsamını genişlettiğini ifade etti.

AY ÜSSÜNE CUBESAT’TAN MÜHENDİSLİĞE KADAR KATKI

NASA'nın Ay araştırmaları kapsamında oluşturmayı planladığı uluslararası iş birliği modelinin yalnızca büyük uzay güçlerine yönelik olmayacağı mesajı verildi.

Gazetecilerin, Artemis Anlaşmaları'nın Ay üssünde uluslararası katılımı nasıl sağlayacağına ilişkin sorusunu yanıtlayan Anderson, NASA Yöneticisi Jared Isaacman’ın, Ay üssünü Artemis Anlaşmaları'na taraf olan ülkelerin tamamına ve gelecekte anlaşmaya katılacak ülkelere açma yaklaşımını anlattı.

Buna göre ülkeler, kendi ekonomik ve teknolojik imkanları doğrultusunda farklı seviyelerde katkı sağlayabilecek.

Bu katkılar arasında CubeSat olarak bilinen küçük uyduların geliştirilmesi, Ay görevlerinde kullanılacak sistemlere yönelik çalışmalar ve ABD'deki sanayi ekiplerine mühendislik desteği gibi farklı alanlar bulunuyor.

Anderson, bu modelin özellikle farklı seviyelerde uzay kabiliyetlerine sahip ülkelerin sisteme dahil olabilmesi açısından önemli olduğunu vurguladı.

TÜRKİYE’YE IAC ÖVGÜSÜ: YENİ BİR STANDART BELİRLENDİ

Basın toplantısının Türkiye açısından dikkat çeken başlıklarından biri de Türkiye’nin uzay alanındaki konumu ve IAC 2026’ya ev sahipliği oldu.

Türkiye’nin uzay çalışmalarını önceliklendirdiğini belirten Matt Anderson, Türkiye’nin Artemis Anlaşmaları’na imza atarak ortak ilkelere bağlılığını ortaya koyduğunu söyledi.

Anderson ayrıca 77’nci Uluslararası Astronotik Kongresi’nin Antalya’da gerçekleştirilmesini ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kongrenin açılışında uzay temalı bir konuşma yapmasını değerlendirdi.

Türkiye’nin kongrede ortaya koyduğu ev sahipliğinin dikkat çekici olduğunu belirten Anderson, IAC kapsamında Türkiye’nin uzay alanına verdiği önemin açık biçimde görüldüğünü ifade etti.

NASA yetkilisi, Türkiye’nin uzay çalışmalarını aynı zamanda sanayi, teknoloji ve ekonomik gelişim açısından yeni bir alan olarak değerlendirdiğini söyledi.

Bu yaklaşımın, Türk sanayisinin uzay ekonomisinde yeni fırsatlar geliştirmesine ve yüksek teknoloji alanlarında daha fazla yatırım yapılmasına katkı sağlayabileceği belirtildi.

RUSYA VE ÇİN İÇİN ARTEMİS KAPISI AÇIK MI?

Toplantıda gazetecilerin gündeme getirdiği başlıklardan biri de Rusya ve Çin’in Artemis Anlaşmaları’na katılma ihtimali oldu.

Anderson, Artemis Anlaşmaları'na taraf olan 76 ülkenin ortak ilkeler etrafında buluştuğunu belirterek, Rusya ve Çin’in de gelecekte bu ilkelerle uyumlu bir yaklaşım ortaya koyması halinde anlaşmaya katılma ihtimalinin değerlendirilebileceğini söyledi.

Bununla birlikte Anderson, anlaşmayı imzalayan ülkelerin başka ülkelerle kendi ulusal çıkarları doğrultusunda iş birliği yapmasının Artemis Anlaşmaları tarafından engellenmediğini vurguladı.

Bu kapsamda, egemen devletlerin kendi ulusal politikaları doğrultusunda karar verebildiği, Artemis Anlaşmaları'nın ise taraf ülkeler arasında ortak bir ilke ve iş birliği zemini oluşturduğu mesajı verildi.

PERU’DAN ORTAK AY GÖREVLERİ MESAJI

Toplantının diğer konuşmacısı CONIDA Direktörü Tümgeneral Roberto Melgar Sheen, Peru’nun Artemis Anlaşmaları'na 2024 yılında katıldığını belirtti.

Peru'nun uzay kabiliyetlerini geliştirmeye çalıştığını ifade eden Melgar Sheen, mayıs ayında Lima’da düzenlenen çalıştayın Latin Amerika ülkeleri arasında iş birliğini güçlendirdiğini söyledi.

Peru'nun hedefinin yalnızca ulusal uzay kapasitesini geliştirmek olmadığını belirten Melgar Sheen, bölge ülkelerinin ortak hareket ederek gelecekteki Ay görevlerinde birlikte yer alabilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü aktardı.

Melgar Sheen, Latin Amerika ülkeleri arasında güven ve iş birliğinin artırılması halinde gelecekte ortak Ay görevlerine katılım konusunda yeni fırsatlar doğabileceğini ifade etti.

UZAYDA SAVAŞ İSTEMİYORUZ

Basın toplantısında uzayda silahlanma ve uzay enkazı konusu da gündeme geldi.

Bir gazetecinin, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın IAC açılışında yaptığı silahlanma eleştirilerini hatırlatarak Artemis Anlaşmaları'nın uzay silahları konusunda nasıl bir yaklaşım ortaya koyduğunu sorması üzerine Anderson, anlaşmaların temel olarak sivil uzay faaliyetlerine odaklandığını söyledi.

Ulusal güvenlik konularının ülkelerin kendi ilgili mekanizmalarında ele alındığını belirten Anderson, Artemis kapsamında ise barışçıl, güvenli ve şeffaf uzay faaliyetlerine odaklanıldığını ifade etti.

Özellikle Ay ve uzay enkazı konusunda sürdürülebilirliğin önemine dikkat çeken Anderson, yeni enkaz oluşumunun önlenmesinin uzayın güvenli kullanımı açısından kritik olduğunu söyledi.

Anderson, uzayda bir savaş veya kinetik çatışmanın hiçbir ülkenin istemediği bir sonuç olduğunu belirterek, ABD’nin uzayın barışçıl keşfine bağlılığını vurguladı.

UZAY AKADEMİSİ İÇİN İLK ÖĞRENCİLER 2028’DE

Toplantıda geleceğin uzay insanlarının yetiştirilmesine yönelik eğitim çalışmaları da gündeme geldi.

Anderson, ABD tarafından ağustos ayının sonunda duyurulan ABD Uzay Akademisi girişiminin Artemis Anlaşmaları'na taraf ülkeler açısından önemli bir eğitim fırsatı oluşturacağını söyledi.

Artemis Anlaşmaları'na dahil ülkelerin öğrencilerinin, ABD merkezli ve dört yıllık lisans eğitimi verecek sivil akademiye gönderilebileceğini belirten Anderson, ilk öğrencilerin 2028 yazında eğitimlerine başlamasının planlandığını açıkladı.

Programdan mezun olacak öğrencilerin yalnızca NASA’da değil, kendi ülkelerinin sivil uzay ajanslarında, araştırma kurumlarında ve farklı uzay görevlerinde çalışabilecekleri ifade edildi.

UZAY ENKAZI VE VERİ PAYLAŞIMINDA ORTAK ZEMİN

Liderler toplantısının teknik sonuçları hakkında bilgi veren Melgar Sheen ise uzay enkazı konusunda ortak bir anlayış oluştuğunu söyledi.

Toplantılarda ayrıca ülkelerin uzaydaki faaliyetlerinin birbirini engellememesi, sistemlerin birlikte çalışabilmesi ve veri paylaşımının geliştirilmesi konularının ele alındığını belirtti.

Bu başlıkların yalnızca teorik düzeyde bırakılmadığı, farklı senaryoların simülasyonlar ve masa başı tatbikatları aracılığıyla değerlendirildiği aktarıldı.

Bu çalışmaların, gelecekte Ay ve derin uzay görevlerinde farklı ülkelerin araç ve sistemlerinin aynı operasyon içinde güvenli şekilde çalışabilmesi açısından önem taşıdığı belirtildi.

UZAY EKONOMİSİ TRİLYON DOLARLIK PAZARA İLERLİYOR

Basın toplantısında Ay araştırmalarının bilimsel boyutunun yanı sıra uzay ekonomisi de gündeme geldi.

Melgar Sheen, gelişmekte olan ülkeler açısından uzay çalışmalarının yeni bir ekonomik büyüme alanı oluşturabileceğini söyledi. Uzay sektöründe sanayi, akademi ve kamu kurumlarının birlikte hareket ettiği bir model üzerinde çalıştıklarını belirten Sheen, uluslararası iş birliğinin bu süreçte önemli bir rol üstlendiğini kaydetti.

NASA Yönetici Yardımcısı Anderson ise küresel uzay ekonomisinin bugün yüz milyarlarca dolarlık bir büyüklüğe ulaştığını ve önümüzdeki 5 ila 10 yıllık dönemde trilyon dolarlık bir sektöre dönüşebileceğine ilişkin öngörüler bulunduğunu ifade etti.

Bu büyümenin ülkeler için yalnızca bilimsel değil, ekonomik açıdan da önemli fırsatlar oluşturabileceği belirtilirken, Ay üssü ve Artemis programının taraf ülkelerin teknoloji, araştırma ve sanayi kapasitesini geliştirmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

ANTALYA’DAN AY’A UZANAN ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİ

Antalya’da devam eden IAC 2026, yalnızca uzay araştırmalarının konuşulduğu bir kongre olmanın ötesinde, ülkelerin gelecekteki Ay ve derin uzay görevlerinde nasıl birlikte çalışabileceğinin de tartışıldığı uluslararası bir platforma dönüşmüş durumda.

76 ülkenin Artemis Anlaşmaları kapsamında ortak ilkelerde buluşması, farklı teknolojik kapasitelere sahip ülkelerin Ay araştırmalarına farklı düzeylerde dahil edilmesinin önünü açıyor.

CubeSat geliştirilmesinden mühendislik desteğine, eğitim programlarından veri paylaşımına kadar genişleyen bu model, Ay’ın gelecekte uluslararası iş birliğinin en önemli merkezlerinden biri haline gelmesi hedefini ortaya koyuyor.

Antalya’da gerçekleştirilen toplantıların ortaya koyduğu mesajlardan biri ise açık: Ay ve derin uzay araştırmalarında gelecek, yalnızca tek tek ülkelerin değil, farklı ülkelerin ortak kabiliyetlerinin buluştuğu bir dönem olacak.