SIFIR ATIK HAREKETİ 193 ÜLKEYE ULAŞTI: ANTALYA’DAN DÜNYAYA ÇEVRE MESAJI

Türkiye’de 2017 yılında Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlatılan Sıfır Atık Hareketi, bugün 193 ülkede karşılık bulan uluslararası bir çevre hareketine dönüştü. COP31 kapsamında Antalya’da çalışmalarını anlatan Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, hareketin ilk kez bir COP zirvesinin ana gündem başlıkları arasına girdiğini açıkladı. Antalya’da kurulan 3 bin 700 metrekarelik Sıfır Atık Müzesi ise sürdürülebilir yaşam, geri dönüşüm ve döngüsel ekonomi uygulamalarıyla uluslararası katılımcıları ağırlıyor.

18 Kas 2026 - 10:58 YAYINLANMA
18 Kas 2026 - 21:26 GÜNCELLEME
SIFIR ATIK HAREKETİ 193 ÜLKEYE ULAŞTI: ANTALYA’DAN DÜNYAYA ÇEVRE MESAJI

Antalya, 9-20 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilen COP31 ile küresel iklim diplomasisinin önemli merkezlerinden biri haline gelirken, Türkiye’nin çevre politikaları kapsamında yürüttüğü Sıfır Atık Hareketi de uluslararası gündemde yerini aldı.

Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, COP31 kapsamında yaptığı değerlendirmelerde, Türkiye'de başlayan hareketin bugün dünyanın 193 ülkesine ulaştığını belirterek, sıfır atık yaklaşımının küresel çevre politikalarında giderek daha fazla yer bulduğunu söyledi.

Emine Erdoğan'ın himayelerinde 27 Eylül 2017'de başlatılan Sıfır Atık Hareketi, atık oluşumunun önlenmesi, doğal kaynakların verimli kullanılması, geri dönüşümün yaygınlaştırılması ve yeniden kullanım alışkanlığının geliştirilmesini hedefliyor.

Türkiye'de başlayan bu yaklaşımın Birleşmiş Milletler çatısı altında uluslararası bir çevre hareketine dönüşmesi, COP31 kapsamında gerçekleştirilen çalışmaların da önemli başlıklarından birini oluşturuyor.

AĞIRBAŞ: SIFIR ATIK COP31'E DAMGASINI VURDU

COP31 kapsamında Sıfır Atık Müzesi'nde değerlendirmelerde bulunan Samed Ağırbaş, Türkiye'nin önemli bir uluslararası toplantıya ev sahipliği yaptığını belirterek, sıfır atık konusunun bu yılki COP sürecinde farklı bir konuma taşındığını ifade etti.

Ağırbaş, konferansa 190'dan fazla ülkenin ve 100'den fazla devlet başkanı ile devlet başkanı düzeyinde ismin katıldığını belirterek şu açıklamada bulundu:

“Birleşmiş Milletler 30 yıldır COP toplantılarını düzenliyor. Bu 31'incisi. Ama 31'inci COP toplantısında bazı yenilikler var. İlk defa COP tarihinde sıfır atık, COP'un ana gündem maddeleri arasına girdi ve COP toplantısında baştan aşağı sıfır atık konuşuluyor. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin liderliğinde başlayan Sıfır Atık Hareketi, COP'a damgasını vurdu.”

193 ÜLKEDE UYGULANAN KÜRESEL BİR HAREKET

Sıfır Atık Hareketi'nin uluslararası gelişimini anlatan Ağırbaş, Türkiye'de 2017 yılında başlayan çalışmaların bugün küresel ölçekte karşılık bulduğunu söyledi.

Hareketin uluslararası alanda kurumsallaşması açısından 2022 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından alınan kararın önemli bir dönüm noktası olduğunu belirten Ağırbaş, 30 Mart'ın Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edildiğini hatırlattı.

Birleşmiş Milletler çatısı altında kurulan Sıfır Atık Danışma Kurulu'nun başkanlığına da Emine Erdoğan'ın seçildiğini belirten Ağırbaş, Türkiye'nin çevre alanındaki uluslararası çalışmalarının farklı ülkelerde yeni iş birliklerine zemin hazırladığını ifade etti.

Ağırbaş, Türkiye'nin bu çalışmaları 86 milyon vatandaşla birlikte dünya nüfusunun geleceği için yürüttüğünü vurgulayarak devlet başkanları, bakanlar ve uluslararası kuruluşlarla temasların sürdüğünü kaydetti.

COP31'İN DİKKAT ÇEKEN MERKEZİ: 3 BİN 700 METREKARELİK SIFIR ATIK MÜZESİ

COP31'in Mavi Bölgesi'nde Sıfır Atık Vakfı tarafından oluşturulan 3 bin 700 metrekarelik Sıfır Atık Müzesi, konferansın öne çıkan alanlarından biri olarak ziyaretçilerini ağırlıyor.

12 Kasım'da Emine Erdoğan'ın katılımıyla açılan müze, beş yapraklı mimari tasarımıyla dikkat çekiyor. Her biri ortalama 400 metrekare büyüklüğündeki beş tematik bölümde Türkiye'nin 2017 yılından bu yana yürüttüğü sıfır atık çalışmaları, uluslararası iş birlikleri, sürdürülebilir yaşam uygulamaları ve çevresel sorumluluklar anlatılıyor.

Müze yalnızca sergi alanlarından oluşmuyor. Uluslararası forumların, konferansların ve toplantıların düzenlenebileceği bölümler de ziyaretçilerin kullanımına sunuluyor.

ZİYARETÇİLER ÇEVRE MESAJLARINI DİJİTAL ORTAMDA PAYLAŞIYOR

Sıfır Atık Müzesi'nde ziyaretçiler, etkileşimli uygulamalar aracılığıyla çevre çalışmalarına doğrudan katılabiliyor.

Dokunmatik ekranlar üzerinden Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı'nı imzalayan katılımcılara dijital sertifika gönderiliyor. Başka bir uygulamada ziyaretçiler kamera karşısına geçerek 2035 yılına yönelik çevre ve gelecek mesajlarını kaydedebiliyor.

“Ya Şöyle Olsaydı?” uygulamasıyla günlük tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesinin çevreye sağlayabileceği katkılar anlatılıyor.

Sıfır Atık Zaman Tüneli bölümünde ise hareketin 2017-2026 yılları arasındaki gelişimi fotoğraflar ve dijital içeriklerle ziyaretçilere aktarılıyor.

Müzenin dikkat çeken bölümlerinden biri de yaklaşık 30 yaşındaki canlı zeytin ağacının bulunduğu “Geleceğe Dilek Ağacı” uygulaması. Ziyaretçiler, daha temiz ve yaşanabilir bir dünya için dileklerini yaprak biçimindeki kâğıtlara yazarak ağaca asıyor.

“Görünmeyen Atık” sergisinde bir fincan kahvenin üretiminden tüketimine kadar ortaya çıkan çevresel etkiler ele alınırken, atıklardan üretilen sanat eserleri de sergileniyor.

SIFIR ATIK MUTFAĞI HARMAN: GIDA İSRAFINA KARŞI GELENEKSEL YÖNTEMLER

COP31 kapsamında hayata geçirilen bir diğer çalışma ise Sıfır Atık Mutfağı Harman oldu.

Geleneksel Türk mutfağının israfı önlemeye yönelik alışkanlıklarını günümüz gastronomisiyle buluşturan projede, yemek hazırlığında kullanılan malzemelerin mümkün olduğunca tamamından yararlanılması amaçlanıyor.

Osmanlı mutfağı ve Anadolu'nun farklı bölgelerinden tariflerin sunulduğu mutfakta mevsiminde yetişen sebze, meyve, tahıl ve otlar kullanılıyor. Taş fırın ve geleneksel pişirme teknikleriyle hazırlanan yemekler, Türk mutfak kültürünü uluslararası ziyaretçilerle buluşturuyor.

Mutfakta kullanılan yöntemler, gıda atıklarının doğru şekilde değerlendirildiğinde yeniden üretime kazandırılabileceğini gösteriyor.

Örneğin ayva tatlısı hazırlanırken ayrılan kabuklar şerbete aroma vermek için kullanılıyor. Portakal ve mandalina kabuklarından reçel ve şekerleme hazırlanıyor. Balıkların fileto işleminde ayrılan temiz kılçık ve iskeletlerden balık suyu elde edilirken, uygun et parçaları balık köftesine dönüştürülüyor.

Balkabağının çekirdekleri kavruluyor, etli kısımları marmelat yapımında değerlendiriliyor. Servise çıkmamış ekmek parçaları galeta ve kıtır haline getirilirken yoğurt süzme suyu hamur ve çorba tariflerinde kullanılıyor.

GIDA GÜVENLİĞİNDEN ÖDÜN VERİLMİYOR

Mutfak bünyesindeki “Döngü Sergisi”nde yemek hazırlığı sırasında ayrılan malzemelerin hangi ürünlere dönüştürüldüğü ziyaretçilere gösteriliyor.

Burada önemli bir ayrım da bulunuyor. Yalnızca hazırlık aşamasında ayrılan, temiz, izlenebilir ve gıda kullanımına uygun malzemeler yeniden üretimde değerlendiriliyor. Masaya ulaşmış yiyecekler ve tabaklardan dönen yemekler yeniden gıda üretimine dahil edilmiyor.

Bu uygulamayla hem gıda güvenliğinin korunması hem de kaynakların daha verimli kullanılması hedefleniyor.

Sıfır Atık Mutfağı Harman'da beş ayrı gastronomi koleksiyonu bulunuyor:

  • Miras: Osmanlı mutfağından esinlenen mutancana gibi geleneksel yemekler.

  • Ocak: Tandır kuzu ve firik pilavı gibi geleneksel lezzetler.

  • Kıyı: Ege, Akdeniz ve Karadeniz mutfaklarından örnekler.

  • Helvahane: Osmanlı tatlı ve şerbet geleneği.

  • Dünya Mutfağının Türk Lehçesi: Tarhana ramen, firik risotto ve mantı gyoza gibi farklı mutfakların Türk malzemeleriyle yeniden yorumlanması.

TÜRKİYE'DE GERİ KAZANIM ORANI YÜZDE 37,53'E YÜKSELDİ

Sıfır Atık Vakfı'nın paylaştığı verilere göre Türkiye'de 217 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi uygulanıyor.

Türkiye'nin 2017 yılında yüzde 13 seviyesinde bulunan geri kazanım oranı, 2025 yılında yüzde 37,53'e yükseldi.

Aynı dönemde 90 milyon ton atığın geri kazanılmasıyla ekonomiye 365 milyar liralık katkı sağlandığı bildirildi.

Türkiye'nin gelecek dönem hedefleri de açıklandı. Geri kazanım oranının 2035 yılında yüzde 60'a, 2053 yılında ise yüzde 70'e çıkarılması amaçlanıyor.

Bu hedefler doğrultusunda 81 ilde çalıştaylar düzenleyen vakıf; yerel yönetimler, üniversiteler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak çalışmalar yürütüyor.

ANTALYA'DA DENİZ KAPLUMBAĞASI HANZALA TAKİP EDİLİYOR

Sıfır Atık Vakfı'nın çevre çalışmaları yalnızca atık yönetimiyle sınırlı kalmıyor. Sulak alanların, göllerin, derelerin ve deniz ekosistemlerinin korunmasına yönelik projeler de yürütülüyor.

Önümüzdeki iki yılda 120'den fazla sulak alan, göl ve dereye yönelik çalışma yapılması planlanıyor.

Antalya'da ise deniz ekosisteminin korunmasına yönelik dikkat çekici bir uygulama gerçekleştiriliyor. Uydu takip cihazı takılarak Akdeniz'e bırakılan Hanzala isimli yeşil deniz kaplumbağasının hareketleri bilim insanları tarafından izleniyor.

Ayrıca Tavşan Adası'nda yürütülen deniz koruma çalışmalarından elde edilen deneyimin Antalya Üç Adalar bölgesine aktarılması da değerlendiriliyor.

Plastik kirliliğiyle mücadele kapsamında Antalya'nın da aralarında bulunduğu Akdeniz kıyısındaki illerde toplantılar düzenlenirken, atıkların denizlere ulaşmasının önlenmesine yönelik çalışmalar sürdürülüyor.

10 MİLYAR LİRALIK DÖNGÜSEL EKONOMİ FİNANSMANI HEDEFİ

Sıfır Atık Hareketi'nin yaygınlaştırılması için finansman ve eğitim alanlarında da yeni projeler yürütülüyor.

VakıfBank ile imzalanan stratejik iş birliği protokolü kapsamında oluşturulan Sıfır Atık ve Döngüsel Ekonomi Finansman Paketi ile ilk aşamada 500'den fazla kurum ve projeye ulaşılması hedefleniyor.

Program kapsamında 10 milyar liralık kredi hacmi oluşturulması planlanıyor.

Bilimsel araştırma ve eğitim alanında ise İstanbul Teknik Üniversitesi ile kurulan Sıfır Atık Enstitüsü çalışmalarını sürdürüyor. Enstitüde Ekim 2026 itibarıyla yüksek lisans eğitimi başladı.

İSTANBUL'UN KÜRESEL SIFIR ATIK MERKEZİ OLMASI HEDEFLENİYOR

Vakıf, uluslararası çalışmalar kapsamında İstanbul'un dünyanın önemli sıfır atık merkezlerinden biri haline gelmesini de hedefliyor.

Önümüzdeki beş yıl içerisinde 10'dan fazla uluslararası kuruluşun İstanbul'da sıfır atık çalışmalarına yönelik ofis açması planlanıyor.

Haziran 2026'da İstanbul'da düzenlenen Sıfır Atık Forumu'na 183 ülkeden 5 binden fazla katılımcının geldiği, Sıfır Atık Festivali'nin ise 1 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladığı bildirildi.

UNICEF ve diğer Birleşmiş Milletler kuruluşlarıyla çocukların iklim eylemine katılımı, sürdürülebilir şehirler ve döngüsel ekonomi alanlarında da iş birlikleri yürütülüyor.

ANTALYA'DAN VERİLEN MESAJ: SIFIR ATIK KÜRESEL SORUMLULUK

COP31 kapsamında Antalya'da yürütülen çalışmalar, Türkiye'de başlayan Sıfır Atık Hareketi'nin uluslararası boyutunu farklı uygulamalarla ortaya koyuyor.

Bir tarafta 193 ülkeye ulaşan çevre hareketi, diğer tarafta geri kazanım hedefleri, bilimsel araştırmalar, finansman modelleri ve deniz ekosistemlerini korumaya yönelik projeler bulunuyor.

Antalya'da kurulan Sıfır Atık Müzesi ve Harman Mutfağı ise çevre bilincinin yalnızca toplantılarda konuşulan bir konu olmadığını; üretimden tüketime, gastronomiden turizme kadar günlük yaşamın her alanında uygulanabileceğini gösteriyor.

COP31'in ev sahipliğini yapan Antalya, böylece iklim değişikliğiyle mücadele ve sürdürülebilir yaşam konularında uluslararası iş birliklerinin konuşulduğu bir platform olmanın yanı sıra, Türkiye'nin sıfır atık deneyiminin dünyaya anlatıldığı merkezlerden biri olarak da öne çıkıyor.

 

Kaynak :
https://www.antalyaekspres.com.tr/

YORUMLAR

Maksimum karakter sayısına ulaştınız.

Kalan karakter: