TÜRKİYE’NİN YAPAY ZEKÂ BAŞARISI ANTALYA’DA ANLATILDI

Akdeniz Üniversitesi, Türkiye’nin uluslararası bilim dünyasında ses getiren çalışmalarından biri olan Yapay Arı Kolonisi (ABC) algoritmasını düzenlenen konferansla gündeme taşıdı. Yükseköğretim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa, 2005 yılında geliştirdiği ve Web of Science verilerine göre 10 binin üzerinde atıf alan algoritmanın bilimsel yolculuğunu, farklı sektörlerdeki kullanım alanlarını ve Türkiye’nin akademik başarılarına katkısını anlattı.

19 Kas 2026 - 00:31 YAYINLANMA
19 Kas 2026 - 01:29 GÜNCELLEME
TÜRKİYE’NİN YAPAY ZEKÂ BAŞARISI ANTALYA’DA ANLATILDI

Antalya’da bilim ve teknoloji alanında önemli bir buluşmaya ev sahipliği yapan Akdeniz Üniversitesi, Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki uluslararası başarılarından birini akademik çevrelerle buluşturdu. Yükseköğretim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa, Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi tarafından düzenlenen konferansta, dünya çapında kullanılan Yapay Arı Kolonisi (ABC) algoritmasının ortaya çıkışını, gelişimini ve uygulama alanlarını katılımcılarla paylaştı.

“Yapay Arı Kolonisi (ABC) ve Çoklu-Ajan Yönetim Mimarisi” başlığıyla gerçekleştirilen konferansta, doğadaki arıların davranışlarından esinlenerek geliştirilen algoritmanın yapay zekâ ve optimizasyon alanındaki yeri ele alındı.

Türkiye’den çıkan bilimsel bir çalışmanın uluslararası akademik literatürde ulaştığı noktayı ortaya koyan konferans, aynı zamanda yerli bilimsel üretimin dünya çapındaki etkisini de gözler önüne serdi.

TÜRKİYE’NİN BİLİMSEL BAŞARILARI ARASINDA ÖNEMLİ BİR YERDE

Prof. Dr. Derviş Karaboğa tarafından 2005 yılında literatüre kazandırılan Yapay Arı Kolonisi algoritması, bugün çok sayıda ülkede araştırmacılar tarafından kullanılan önemli optimizasyon yöntemleri arasında bulunuyor.

Algoritmanın temelini, bal arılarının yiyecek arama, kaynak paylaşımı ve koloni içerisindeki iş birliği davranışlarının matematiksel olarak modellenmesi oluşturuyor.

10 binin üzerinde atıf alan bilimsel çalışma, Türkiye kaynaklı akademik yayınlar arasında dikkat çekici bir konuma sahip. İlaç tasarımından inşaat ve beton teknolojilerine, elektronik devre tasarımından farklı mühendislik uygulamalarına kadar geniş bir alanda kullanılan ABC algoritması, farklı problemlerin çözümünde araştırmacılara önemli imkânlar sunuyor.

BASİT BİR MODEL, DÜNYA ÇAPINDA BİLİMSEL ETKİ

Konferansta algoritmanın uluslararası başarısına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Karaboğa, bilimsel çalışmaların değerinin yalnızca karmaşıklıklarıyla ölçülemeyeceğine dikkat çekti.

Karaboğa, algoritmanın ilk raporunun 2005 yılında yayımlandığını, temel bilimsel makalenin ise 2007 yılında literatüre girdiğini belirterek şu bilgileri paylaştı:

“Çok basit ve sade görünen bu algoritmanın ilk raporu 2005 yılında yayımlandı. Bu çalışma şu anda ilgili listelerde 10 binin üzerinde atıf almıştır. Esasında başarılı bir modelin illa ki karmaşık olması şart değildir, yeter ki doğayı doğru modellesin ve işe yarasın. İnsanların işine yaradığı takdirde sadeliği hiçbir zaman bir dezavantaj oluşturmaz.”

Türkiye'den çıkan bilimsel çalışmaların uluslararası görünürlüğüne de değinen Karaboğa, Web of Science veri tabanında Türkiye kaynaklı yaklaşık 1 milyon 400 bin yayın bulunduğunu, ABC algoritmasına ilişkin temel çalışmalarının bu yayınlar arasında atıf sayısı bakımından 17'nci sırada yer aldığını ifade etti.

Bu başarının doğrudan Türkiye'de geliştirilen ve dünya çapında kullanılan bir bilimsel çalışmaya ait olması, algoritmanın uluslararası akademik etkisini daha da anlamlı kılıyor.

TÜBİTAK VE TÜBA’DAN İKİ ÖNEMLİ ÖDÜL

ABC algoritmasının uluslararası alandaki başarısı, akademik ödüllerle de karşılık buldu.

Prof. Dr. Karaboğa, 2023 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü ve TÜBA Uluslararası Akademi Ödülü'ne layık görüldüğünü belirtti. Bu ödüllerin, uzun yıllara yayılan bilimsel çalışmaların ve uluslararası ölçekte elde edilen başarının önemli bir karşılığı olduğunu vurguladı.

Algoritmanın 20'nci yılı dolayısıyla geçen yıl uluslararası bir çalıştay düzenlediklerini aktaran Karaboğa, bilimsel çalışmanın dünya çapındaki etkisini artırmaya yönelik yayın faaliyetlerinin de sürdüğünü söyledi.

Web of Science tarafından taranan uluslararası bilimsel dergi Applied Soft Computing'in ABC algoritmasının 20'nci yılına özel bir sayı hazırladığını belirten Karaboğa, bu kapsamda şimdiye kadar 27-28 makalenin yayımlandığını, toplam sayının 30-35 makaleye ulaşmasını beklediklerini ifade etti.

ABC ALGORİTMASI ÜZERİNE TÜRKİYE’DE 100’ÜN ÜZERİNDE TEZ HAZIRLANDI

Algoritmanın Türkiye'deki akademik çalışmalara da önemli katkı sağladığını belirten Prof. Dr. Karaboğa, Yükseköğretim Kurulu tez merkezinde yaptığı incelemelerde bu konu üzerine 100'ün üzerinde yüksek lisans ve doktora tezi hazırlandığını gördüğünü söyledi.

Karaboğa, araştırmacıların algoritmayı tanıması ve farklı bilimsel alanlarda kullanmaya başlamasının Türkiye açısından sevindirici olduğunu dile getirdi.

İlk dönemlerde Türkiye'de yeterince tanınmayan ABC algoritmasının uluslararası araştırmacılar tarafından kullanılmaya başlanmasıyla daha geniş bir akademik çevreye ulaştığını belirten Karaboğa, bu süreçte bilimsel bilginin paylaşılmasının ve araştırmacılar arasında etkileşimin önemine dikkat çekti.

YAPAY ZEKÂNIN ABC’Sİ ANITI TÜRK TARİHİNDEN İZLER TAŞIYOR

Konferansın dikkat çeken başlıklarından biri de bilimsel başarıyı kalıcı bir esere dönüştürme fikri oldu.

Prof. Dr. Karaboğa, 2023 yılında Cumhuriyet'in 100'üncü yılı dolayısıyla bilimsel çalışmaların yalnızca akademik yayınlarda kalmaması, gençlere ve öğrencilere ilham verecek şekilde somutlaştırılması gerektiğini düşündüğünü anlattı.

Bu düşünceden hareketle heykelcilik bölümüyle iş birliği yapılarak fakülte önüne “Yapay Zekânın ABC’si Anıtı” inşa edildi.

Anıtın tasarımında tarihî ve bilimsel sembollerin bir araya getirildiğini belirten Karaboğa, Kayseri'nin Selçuklu geçmişinden hareketle yapının sekiz köşeli Selçuklu yıldızı formunda tasarlandığını ifade etti.

Anıtın merkezinde, arıların iletişim ve yön bulma davranışlarıyla ilişkilendirilen sallanma dansını temsil eden bir arı figürü bulunuyor. Yapıdaki petek dokusu ise algoritmanın doğadan esinlenen matematiksel yapısını ve soyut dünyaya geçişi simgeliyor.

Anıtın yüksekliği 3,90 metre olarak belirlendi. Bu ölçü, Orhun Abideleri'ndeki Bilge Kağan Anıtı'nın yüksekliğine gönderme yapıyor. Toplam 12 parçadan oluşan akış şeması ise yılın 12 ayını ve arıların milyonlarca yıldır devam eden doğal yaşam döngüsünü temsil ediyor.

Böylece bilimsel bir algoritmanın yalnızca teknolojik yönü değil, tarih, kültür ve sanatla kurduğu bağ da ortaya konulmuş oldu.

ULUSLARARASI DERGİLERDE ÖZEL SAYI HAZIRLIĞI

Türkiye'de geliştirilen bilimsel çalışmaların uluslararası yayın dünyasında daha fazla yer bulmasının önemine değinen Karaboğa, ABC algoritması üzerine yeni akademik yayın çalışmalarının sürdüğünü belirtti.

Uluslararası Applied Soft Computing dergisinin yanı sıra TR Dizin'de yer alan yerel bir enstitü dergisinin de konuya özel sayı hazırladığını aktaran Karaboğa, bu çalışmaların Türkiye'deki bilimsel üretimin görünürlüğünü artırmasını hedeflediklerini söyledi.

Karaboğa, Türkiye'den çıkan bilimsel çalışmaların uluslararası platformlarda daha fazla temsil edilmesinin ve benzer başarıların artmasının ülke adına önemli olduğunu vurguladı.

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ’NDE DE ABC ALGORİTMASI ÜZERİNE ÇALIŞMALAR YÜRÜTÜLÜYOR

Konferansta Akdeniz Üniversitesi'ndeki akademik çalışmalara da değinildi.

Üniversitede Yapay Arı Kolonisi algoritması üzerine araştırmalar yürüten iki öğretim üyesinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Karaboğa, bu alanda çalışan akademisyenlere teşekkür etti.

Bilimsel gelişimin yaygınlaşmasında üniversiteler arasındaki bilgi paylaşımının ve araştırmacıların birbirlerinin çalışmalarından haberdar olmasının önemli olduğunu ifade eden Karaboğa, algoritmanın ilk yıllarında Türkiye'de yeterince tanınmadığını, uluslararası alandaki kullanımının zamanla bu ilgiyi artırdığını anlattı.

KONFERANS PLAKET TAKDİMİYLE SONA ERDİ

Akademisyenlerin ve öğrencilerin ilgi gösterdiği konferans, soru-cevap bölümünün ardından tamamlandı.

Programın sonunda Akdeniz Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Şükrü Özen ile Fen Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Alkan, Yükseköğretim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa'ya teşekkür belgesi ve plaket takdim etti.

Akdeniz Üniversitesi'nde gerçekleştirilen konferans, Türkiye'de geliştirilen bir bilimsel algoritmanın uluslararası ölçekte ulaştığı başarıyı ortaya koyarken, genç araştırmacılar için de önemli bir bilimsel deneyim sundu.

Doğadan ilham alan bir modelin dünya çapında bilimsel karşılık bulması, Türkiye'nin teknoloji ve yapay zekâ alanındaki akademik potansiyelinin somut örneklerinden biri olarak öne çıktı.

Kaynak :
Haber Merkezi

YORUMLAR

Maksimum karakter sayısına ulaştınız.

Kalan karakter: