İRAN’DAN HÜRMÜZ İÇİN NET MESAJ: ŞARTLAR YERİNE GELMEDEN AÇILMAYACAK

Kalibaf’ın açıklaması, bölgedeki gerilimin sürdüğü ve stratejik su yolunun geleceğine ilişkin diplomatik temasların devam ettiği bir dönemde geldi. İranlı yetkili, ülkesinin hem askeri kapasitesini kullanacağını hem de uygun koşullarda diplomasi yoluyla müzakere yürüteceğini belirtti.

TAHRAN’DAN WASHINGTON’A ŞARTLI MESAJ

İran resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığı açıklamaya göre Kalibaf, İran Meclisi’nde milletvekillerine hitaben yaptığı konuşmada ülkesinin diplomasi alanındaki yaklaşımını değerlendirdi.

Kalibaf, İran’ın mesajlarının ve şartlarının aracılar üzerinden ABD’ye iletildiğini belirterek, Tahran’ın mevcut tutumundan geri adım atmayacağını ifade etti.

İran Meclis Başkanı, İran halkının meşru haklarının tanınması ve ABD’nin daha önce verdiği taahhütleri yerine getirmesinin, müzakerelerin yeniden başlaması ve Hürmüz Boğazı’nın açılması açısından temel unsurlar olduğunu savundu.

“MÜZAKERELERDEN ÖNCESİNE DÖNÜLMEYECEK”

Kalibaf, yaptığı açıklamada İran’ın şartlarının yerine getirilmemesi halinde mevcut durumun değişmeyeceğini belirtti.

İranlı yetkiliye göre, ABD taahhütlerini uygulamadığı ve İran’ın talepleri karşılanmadığı sürece Hürmüz Boğazı açılmayacak. Kalibaf ayrıca bu koşullar oluşmadan önceki müzakere sürecine de dönülmeyeceğini söyledi.

Bu açıklama, İran yönetiminin Hürmüz meselesini yalnızca deniz ulaşımı başlığı olarak değil, ABD ile yürütülen daha geniş diplomatik ve güvenlik müzakerelerinin bir parçası olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

“HEM SAVAŞILMALI HEM MÜZAKERE EDİLMELİ”

Kalibaf, İran içerisinde ABD ile müzakerelere karşı çıkan kesimlere de mesaj verdi.

“Savaş ya da müzakere” şeklindeki ikilemin gerçekçi olmadığını belirten Kalibaf, İran’ın gerektiğinde askeri mücadeleyi sürdürmesi, uygun zamanda ise diplomasi yoluyla elde edilen kazanımları güvence altına alması gerektiğini savundu.

İran Meclis Başkanı, askeri kapasitenin gerektiğinde kullanılacağını, ancak sahadaki gelişmelerin İran lehine sonuç verdiği bir ortamda diplomatik araçların devreye sokulabileceğini ifade etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA TRAFİK DÜŞÜK SEVİYEDE

İran’ın açıklaması, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin halen normal seviyelerin oldukça altında olduğu bir dönemde geldi.

Reuters’ın Kpler verilerine dayandırdığı 18 Eylül tarihli haberine göre, bir önceki gün altı olan emtia gemisi geçişi perşembe günü dörtte kaldı. Söz konusu rakam, 10 günlük ortalama olan 16 geçişin oldukça altında bulunuyor. Hürmüz Boğazı daha önce dünya petrol ve gaz taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik güzergâhlardan biri olarak öne çıkıyordu.

Bölgedeki belirsizlik nedeniyle bazı gemilerin rotalarını değiştirmesi ve deniz trafiğinin düşük seyretmesi, enerji piyasaları ve küresel tedarik zincirleri açısından da yakından takip ediliyor.

DİPLOMASİ TRAFİĞİ SÜRÜYOR

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda son haftalarda İran, ABD ve bölge ülkeleri arasında çeşitli diplomatik girişimler yürütüldü.

İran ve Umman, boğazdan ticari geçişin yeniden sağlanmasına yönelik geçici bir güzergâh oluşturulması ve deniz mayınlarının temizlenmesi gibi başlıklar üzerinde görüşmeler gerçekleştirdi. Ancak bu görüşmelerin Hürmüz Boğazı’nın kalıcı şekilde açılması konusunda henüz kesin bir sonuç üretmediği bildirildi.

Eylül ayında bölge ülkeleriyle İran arasında yapılması planlanan diplomatik görüşmelerin de ertelenmesi, sürecin hassasiyetini artırdı. Reuters, Hürmüz’ün yeniden açılmasına yönelik görüşmelerin bölgedeki çatışmalar ve güvenlik sorunları nedeniyle zorlu ilerlediğini aktardı.

ÇİN’DEN DİYALOG ÇAĞRISI

Hürmüz Boğazı konusunda uluslararası diplomasi trafiği de devam ediyor.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, 16 Eylül’de İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede İran ve ABD’ye itidal çağrısında bulundu. Wang, haziran ayında imzalanan geçici anlaşmaya dönülmesi ve müzakerelerin yeniden başlatılması çağrısı yaparken, Hürmüz Boğazı’nın güvenli şekilde yeniden açılmasının küresel enerji taşımacılığı ve tedarik zincirleri açısından önem taşıdığını vurguladı.

Tahran ise egemenlik haklarının korunması ve İran’ın taleplerinin karşılanması halinde diplomatik yolların kullanılabileceği yönündeki mesajlarını sürdürüyor.

GÖZLER HÜRMÜZ’DE

İran Meclis Başkanı Kalibaf’ın son açıklaması, Hürmüz Boğazı’nın açılmasının Tahran açısından doğrudan diplomatik şartlara bağlandığını gösteriyor.

Önümüzdeki süreçte ABD’nin taahhütleri, İran’ın şartları, bölge ülkelerinin arabuluculuk girişimleri ve deniz taşımacılığının güvenliği Hürmüz Boğazı gündeminin temel başlıkları olmaya devam edecek.

Stratejik su yolundaki gelişmeler yalnızca İran ve ABD arasındaki ilişkiler açısından değil, küresel enerji ticareti, petrol ve doğal gaz sevkiyatı ile uluslararası deniz taşımacılığı bakımından da yakından izleniyor.