TERÖRSÜZ TÜRKİYE TEKLİFİNE KOMİSYON VİZESİ

Teklif, terör örgütünün silah bırakması ve fiili varlığının sona ermesinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi sonrasında uygulanacak hukuki ve idari mekanizmaları düzenliyor.

TBMM Adalet Komisyonundaki görüşmelerin 17,5 saat sürmesi, düzenlemenin kapsamı ve siyasi açıdan taşıdığı önem nedeniyle yapılan yoğun müzakerelerin boyutunu ortaya koydu.

DÜZENLEMENİN ANA ŞARTI: SİLAH BIRAKMA VE FESHİN TESPİTİ

Teklifteki hükümlerin uygulanabilmesi için temel koşul, PKK/KCK terör örgütünün ve bağlantılı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi olarak belirleniyor.

Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulu tarafından alınacak kararın Resmi Gazete’de yayımlanması öngörülüyor. Böylece düzenlemede yer alan hukuki süreçlerin devreye girmesi belirli bir koşula bağlanıyor.

Teklif, yalnızca silah bırakma sürecini değil, bu gelişmenin ardından soruşturma, kovuşturma ve infaz aşamalarında uygulanabilecek hükümleri de ayrıntılı biçimde düzenliyor.

SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMALAR İÇİN ERTELEME

Teklif kapsamında, belirli suçlar bakımından yürütülen soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesine yönelik hükümler bulunuyor.

Buna göre, üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda soruşturma ve kovuşturmaların 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 10 yıl ertelenmesi öngörülüyor.

Ancak düzenleme kapsamında önemli istisnalar da bulunuyor. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar, ilgili erteleme hükümlerinin dışında tutuluyor.

Erteleme süresi boyunca dava zamanaşımının işlememesi ve ilgili dosya ile delillerin muhafaza edilmesi de teklifin hükümleri arasında yer alıyor.

YENİDEN SUÇ İŞLENİRSE ERTELEME KALKACAK

Teklif, erteleme sürecinde yeni bir terör suçunun işlenmesi halinde uygulanacak yöntemi de belirliyor.

Erteleme süresi içerisinde terör suçlarından birinin işlenmesi durumunda erteleme kararı kaldırılacak ve soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek. Mahkumiyet halinde cezanın infazı da düzenlemedeki erteleme hükümlerinden yararlanamayacak.

Buna karşılık, belirlenen süre içerisinde yeni bir suç işlenmeden sürecin tamamlanması halinde ilgili dosya bakımından kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilmesi öngörülüyor.

HÜKÜMLÜLERİN CEZALARINA DA ERTELEME İMKANI

Düzenleme yalnızca devam eden soruşturma ve davalarla sınırlı kalmıyor. Belirli koşulların gerçekleşmesi halinde hükümlülerin cezalarının infazına ilişkin de yeni bir mekanizma getiriliyor.

Buna göre, kapsam dahilindeki suçlardan 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazının 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanların infazının ise 10 yıl ertelenmesi öngörülüyor.

Bu hüküm de örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçundan mahkum olanlar ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlardan mahkum olanları kapsam dışında bırakıyor.

Erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde infaz ertelemesi kaldırılarak cezanın infazına devam edilecek. Belirlenen süre suç işlenmeden geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılacak.

SÜRECİ ÜST DÜZEY KURUL TAKİP EDECEK

Teklifin uygulanması ve sürecin takibi için kapsamlı bir koordinasyon mekanizması oluşturulması öngörülüyor.

Kurulun, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında; Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinden oluşması planlanıyor.

Kurulun ihtiyaç halinde alt komisyonlar oluşturabilmesi ve gerekli gördüğü kamu kurumları ile kişileri toplantılara davet edebilmesi de teklif kapsamında bulunuyor.

Kurul ayrıca sürecin ilerleyişini değerlendirecek ve gerektiğinde adli, idari ve yasal düzenlemeler konusunda ilgili mercilere talepte bulunabilecek.

TBMM’DE İZLEME KOMİSYONU KURULACAK

Düzenlemenin yalnızca yürütme organları tarafından takip edilmesiyle sınırlı kalmaması için Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde de bir İzleme Komisyonu oluşturulması öngörülüyor.

Komisyon, kanun kapsamındaki faaliyetleri izleyecek ve gerekli gördüğü konularda tavsiyelerde bulunabilecek.

Kurulun çalışmalarına ilişkin TBMM’ye düzenli olarak bilgi vermesi de teklifin önemli hükümleri arasında yer alıyor.

SİLAH VE MALZEMELER KAYIT ALTINA ALINACAK

Teklif kapsamında örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemelerin kayıt altına alınması öngörülüyor.

Bu uygulamanın usul ve esasları, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.

Düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin, belirlenen şartların gerçekleşmesinin ardından 6 ay içerisinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara yazılı bildirimde bulunmaları gerekecek.

HAK YOKSUNLUKLARI İÇİN DE DÜZENLEME

Teklifte, belirli koşulların oluşması halinde soruşturma ve kovuşturmalar ile mahkumiyet hükümlerinden kaynaklanan bazı hak yoksunluklarının ortadan kaldırılmasına yönelik hükümler de bulunuyor.

Kurulun gerekli görmesi halinde ilgili yargı mercilerinden bu yönde talepte bulunabilmesi öngörülüyor.

Mahkumiyet hükümlerinden kaynaklanan hak yoksunluklarının kaldırılması bakımından ise 5 yıllık erteleme kararlarında 2 yıl, 10 yıllık erteleme kararlarında 3 yıl geçmesi şartı getiriliyor.

Bu talepler hakkında ilgili mahkeme veya hakimlik karar verecek ve verilen kararlara karşı itiraz yolu açık olacak.

SÜRECİN MERKEZİNDE GÜVENLİK VE HUKUKİ ÇERÇEVE VAR

Teklifin komisyon tarafından kabul edilmesiyle “Terörsüz Türkiye” sürecinin hukuki ayağında önemli bir aşama geride bırakılmış oldu.

Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi ve öngörülen mekanizmaların işletilebilmesi için silahların teslim edilmesi, örgütün fiili varlığının sona erdiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi temel şart olarak öne çıkıyor.

Bunun ardından soruşturma, kovuşturma ve infaz süreçlerine ilişkin özel hükümler devreye girecek.

17,5 SAATLİK KOMİSYON MESAİSİNİN ARDINDAN

TBMM Adalet Komisyonunda 17,5 saat süren görüşmelerin ardından kabul edilen teklif, şimdi yasama sürecindeki bir sonraki aşamaya taşınacak.

Düzenleme; silah bırakma, hukuki erteleme, infaz süreçleri, örgütün tasfiyesinin takibi, silah ve mühimmatın kayıt altına alınması ve Meclis denetimi gibi çok sayıda başlığı aynı çatı altında topluyor.

Teklifin bundan sonraki yasama sürecinde TBMM Genel Kurulunda ele alınması ve yapılacak görüşmelerin ardından nihai şeklinin belirlenmesi bekleniyor.